Welkom in de IJzertijd

Featured

Welkom op deze site over het dagelijkse leven in de IJzertijd.

 

Zaterdag 28 januari 2012

Winteropenstelling van 13:00 tot 17:00

Beleef de IJzertijd ééns in de wintermaanden!!

 

Op deze web-log zijn o.a. technieken en ambachten te vinden uit het verre verleden. Centraal in deze web-log staat de IJzertijdboerderij te Dongen. (zie de site: www.ijzertijdboerderij.nl)

Helaas is door migratie naar deze nieuwe web-log omgeving veel fout gegaan. Resultaat hiervan is dat de teksten schrijffouten bevatten en ook de lay-out te wensen overlaat. Ook de foto’s kunnen nog niet goed opgevraagd worden. Hopelijk dat dit binnenkort wordt opgelost.

Mocht U zelf een bijdrage aan deze web-log willen geven, ideeën, op of aanmerkingen hebben dan verneem ik die graag. Hopelijk ontstaat zo een blog voor en door iedereen die zich interesseert over het vroegere ( prehistorische) leven.

En mocht U geboeid raken en vrije tijd te veel hebben nieuwe vrijwilligers zijn altijd welkom!!!!

 

Benen fluit maken

Voor het maken van een benenfluit gebruik je het dijbeen van de achterpoot van een schaap.(deze botten zijn bij slachthuizen of de slager te verkrijgen) Aan de hand van de tekening is duidelijk te zien dat aan de brede kant van het bot het labium komt. (het labium is de rand waartegen de lucht wordt geblazen bij het ‘bespelen’ van de fluit) Zaag aan die kant de knook eraf. Zaag telkens, aan de ‘andere’ smalle kant van het bot, de knook in smalle reepjes af, tot een klein gaatje zichtbaar wordt van ongeveer 6 mm. Vervolgens dient het been goed gereinigd te worden in warm water. Het been mag niet gekookt worden, omdat het dan bros wordt. Het merg kan met een borstel makkelijk verwijderd worden. Na enkele uren in een bleekwateroplossing wordt het been helder wit. Eerst wordt het labium met een klein boortje in het bot geboord en gevijld. Ter hoogte van het labium wordt een stukje klei in het been gestopt. Vervolgens smeer je de binnenkant van het mondstuk in met olie of boter. Daarna wordt er bijenwas ( op de moderne manier gips) tot aan de bovenkant van het bot gegoten. Denk eraan om een draadje met knoop erin in het was mee te laten harden. Zodat de bijenwas hiermee weer te verwijderen is. Het ‘geharde bijenwas’ is, dank zij de aangebrachte olie of boter, makkelijk weer aan het draadje uit het been te trekken. De klei wordt met een stokje uit het been geduwd. In de bijenwas en het been wordt het windkanaal afgevlakt, waarna van het mondstuk de olie of boter wordt verwijderd. Dan breng je de bijenwas weer op zijn plaats met lijm. Behalve botten van een schaap worden ook vaak de ellepijp van vogels gebruikt om fluitjes te maken, vooral van zwanen.

Bovenstaande is met toestemming overgenomen van de website van Piet Visser (http://members.ziggo.nl/piet-marja/fluitjespiet/benenfluit.htm)  waarvoor hartelijk dank. De afbeelding is met toestemming overgenomen van BOOR, Bureau Oudheidkundig Onderzoek van Gemeentewerken Rotterdam, (www.rotterdam.nl/boor) waarvoor hartelijke dank.

van maand tot maand 2011-2012

Maart 2011, weer een nieuwe start van deze rubriek. Wat ‘speelt’ zich allemaal af op ons erf in het seizoen2011-2012? Langzaam ontwaakt in ieder geval de natuur op het erf. Enkele vroege inheemse planten laten al voorzichtig hun kleurenpracht zien waaronder het Maarts viooltje. Een echte voorjaarsbloeier die nu opvalt, als eenmaal de bladeren aan de struiken staan is hij al uitgebloeid en wacht rustig in de schaduw op het volgend voorjaar. Afgelopen zaterdag is het ook weer een werkzaterdag geweest. Vooral de jeugdige vrijwilligers hebben flink de handen uit de mouwen gestoken en hebben het vlechtwerk van de veekraal vernieuwd. Ook rondom de spieker moet dit vlechtwerk nog opnieuw gedaan worden. Daarnaast is het erf ook al een beetje opgeruimd want overal lag snoeihout en het oog wil tenslotte ook wel wat.

26-03-2011

De laatste zaterdag in de maand maart, traditiegetrouw de dag waarop het erf gereed wordt gemaakt voor de openstelling van het nieuwe seizoen.. Op deze dag werd door de dames druk gepoetst om ons onderkomen weer een beetje het aankijken waard te maken. De mannen hadden een andere zware taak. Volgende week zal er met de opening een speciaal ritueel worden uitgevoerd. En dit vergde dus wat inspanning maar vele handen maken licht werk. En nu maar hopen dat het nieuwe seizoen weer net zo’n goed seizoen mag gaan worden als die van 2010 !!.

02-04-2011

De eerste zaterdag openstelling van het nieuwe seizoen. Deze zaterdag met een speciaal tintje. In de wintermaanden is door een vrijwilliger hard gewerkt aan een plakgod en op deze dag werd deze d.m.v. een ritueel geplaatst. Met verenigde krachten van zowel de vrijwilligers als bezoekers werd het beeld omhoog getrokken. Uiteraard met de nodige ceremonie waarin vuur, water en lucht een belangrijk deel vormde. Als slot werd met oker handafdrukken op de boom geplaatst. Ieder met zijn eigen wens of gedachte, in ieder geval met de hoop dat deze plakgod ons bescherming en kracht geeft voor de toekomst Zou zal in het in de prehistorie ook zijn gegaan. Het was trouwens schitterend weer en de natuur laat zich ook van de beste kant zien. Langs de vijver staat de Myricaxa galexa in bloei. Deze naam zegt u waarschijnlijks niets het is echter een struik die vroeger in hoog aanzien stond.De Nederlandse naam is gagel. Gale is afgeleid van het Keltische woord gal, dat zoveel betekent als balsem. Naar wordt aangenomen, werd door de Kelten een extract gemaakt van de bladeren van gagel, dat diende om pijnen aan handen en benen te verzachten. In vroeger tijden werd extract van gagel toegevoegd aan bier en andere alcoholische drankjes. In later tijd is de gagel vervangen door hop maar tegenwoordig komen er weer steeds meer bieren op de markt waarin de gagel als smaakmaker wordt verwerkt. Zowel blad als stengels van gagel hebben klieren die het harsachtige aroma verspreiden. De boeren-plattelandsbevolking gebruikte blad en takken om muggen te verdrijven terwijl het ook tegen andere ongedierte gebruikt werd.

09-04-2011

Een zonovergoten zaterdag. Deze middag had de werkgroep vuursteenbewerking van de VAEE ons erf als ‘thuisbasis’. En al werd er in de IJzertijd niet zoveel vuursteen meer gebruikt voor werktuigen etc, het blijft toch altijd een mooie gezicht hoe uit een stukje ‘ordinaire vuursteen’ echte werktuigen ontstaan die vooral in het Mesolithicum en Neolithicum werden toegepast. Ook sommige van onze vrijwilligers waagde zich aan het afslaan van ‘klingen’. In ieder geval voor sommige weer een leerzame dag.

12-04-2011

Mannen van het eerste uur.. zo mogen we ze wel noemen. Toen het project zo’n 6 jaar geleden steeds meer vorm ging krijgen was het Duffhues Rieten Daken die ons project wilde sponsoren met o.a. het dekken van het dak van de boerderij. En nu kunnen we nog steeds een beroep op ze doen. De nok van de boerderij is vervangen door een nieuwe rollaag van riet. Riet dekken een ambacht die de prehistorische boer zelf wel uitgeoefend zal hebben. In ieder geval zijn wij blij met onze rietdekkers die dit ambacht hechten aan traditie, historisch besef en respect voor de natuur.

08-05-2011

De 2de themadag van het seizoen waarin de kinderen centraal stonden. Het was een gezellige drukte met  zo’n 180 bezoekers. En op deze kinderdoedag was er natuurlijk veel te doen. Over het weer hadden we ook niets te klagen alhoewel… de spelt begint op sommige plaatsen te verdorren door de aanhoudende droogte. En nu iets zaaien in de droge grond haalt ook al niets uit. Wachten dus op regen!!

14-05-2011

Deze dag alvast een ‘kleine’ voorbereiding voor onze metaaldag op 4 juni waarop we zelf een schachtoven willen gaan stoken om hieruit smeedbaar ijzer te winnen. De belangrijkste grondstof om ‘prehistorisch ijzer’ te maken is ijzeroer. Dit ijzeroer heeft een voorbehandeling nodig wat bestaat uit het roosteren. Omdat we zelf nog helemaal geen ervaring hebben opgedaan ‘van heel het ijzer maak proces’ zijn we blij met de (technische) hulp van Jan Jennissen die dit al veel vaker (op het Archeon) heeft uitgevoerd. In ieder geval is het voor ons de eerste stap naar het stoken van de schachtoven.

31-12-11.

Het kan nog net in dit jaar. Een laatste berichtje plaatsen. Het is lange tijd in deze rubriek stil geweest. Niet dat er niets te beleven viel op ons erf maar de achterliggende oorzaak is dat de web-log maanden lang eruit heeft gelegen. In ieder geval hebben we weer een heel mooi seizoen achter de rug met leuke drukke bezochte themadagen. Ook op het erf zijn we weer aan het klussen gegaan o.a. zijn we gestart met de bouw van de pottenbakkersafdak. bedoeling is dat er vanaf nu weer regelmatig berichtjes verschijnen op de blog.

glazen kralen en armbanden uit de IJzertijd

Glazen fragmenten van zogenaamde La Tène-armbandjes en kralen vormen het bewijs dat al in deIJzertijd glazen sierraden werden gedragen. La Tène is de aanduiding voor een Keltische cultuur ten noorden van de Alpen en is vernoemd naar de vindplaats in Zwitserland. Het voorkomen van La Tène-glas hangt in Nederland nauw samen met de cultuur van het volk der Eburonen. In Nederland zijn vooral fragmenten van glazen armbanden, ringen en kralen bekend. Vooral in de omgeving van Nijmegen is veel ‘ijzertijd glas’gevonden en het vermoeden bestaat dat het daar ook wel werd verwerkt. Maar het meeste van dit soort glas werd wel door ruilhandel verkregen. Het glas is vaak donker kobaltblauw, bruin, groen , purper of transparant.Voor het maken dit glas werd o.a. zilverzand, kalk, hout en soda gebruikt (soda werd verkregen uit verbrand zeewier.) De soda diende om de smelttemperatuur te verlagen. Ook kon voor dit doel Calciumcarbonaat worden toegevoegd. Het smeltpunt kwam hierdoor op ongeveer op 700 á 800 graden te liggen. Ook dit calciumcarbonaat werd verkregen door het verbranden van planten. Dit alles werd in een aardewerken kommetje in een oven samengesmolten tot een gloeiend hete, vloeibare massa. Zo’n oven had ongeveer de zelfde constructie en werking als de eerder beschreven Romeinse pottenbakkersoven. Tijdens het afkoelen kon het glas in de gewenste vorm worden gebracht zoals armbanden die op een soort van mal werden vervaardigd, of er werden kralen van gemaakt. Gekleurd glas werd verkregen door metaaloxiden toe te voegen. Koperoxide en Kobaltoxide geeft een blauwe kleur. IJzeroxide een groene. Het mangaanoxide werd gebruikt om het glas purper te kleuren. Meestal bevatte het (zilver)zand wat ijzerverbindingen zodat het glas een groen waas bezat. Om echter magaanoxide toe te voegen als ‘tegen kleur’ van het groene kon men een transparant wit glas maken. Met zinkoxide kon een ondoorschijnend wit glas worden gemaakt. De kleur geel verkreeg men met behulp van loodoxide. Glasdraden met deze kleuren konden als ‘extra’ versiering op het te maken sieraad worden ‘opgelegd’. Ook was het mogelijk om verschillende kleuren door elkaar te ‘walsen’ waardoor er mooie kleuren effect ontstonden. Kralen konden worden gemaakt om vloeibaar glas om een metalen kralenstaaf te ‘wikkelen. Zodra er een ring was gevormd, snijdt men de glaskraal af en om deze dan weer te verhitten trok het glas samen tot een mooie kraal. Getrokken kralen werden gevormd door een holle bol met behulp van 2 ijzeren staven uit te trekken. Hierdoor ontstond een lange buis, welke in stukjes gesneden kon worden. Deze kralen zijn dan buisvormig. Een laatste methode was om de kralen te persen met behulp van een mal. De half gesmolten glasmassa werd in een dubbele vorm geperst en hierna verder verhit. Bij dit soort kralen is vaak een gietnaad nog zichtbaar. Momenteel zijn er best veel vondsten bekent van het ”ijzertijdse glas’en er is al een voorzichtige aanname dat waarschijnlijk elke vrouw wel een ‘glazen sieraad’ in haar bezit had.

Met dank aan Huub Schmitz voor de foto’s 1, en 2 (zie http://www.archeologie-posterholt.nl)

Met dank aan museum Wierdenland voor toestemming gebruik afbeelding (zie www.wierdenland.nl)

smeden van een fibula

De fibulaxa0 (ook doekspeld of mantelspeld) worden al duizenden jaren gebruikt en is dus beslist geen Romeinse uitvinding. Tacitus een Romeinse geschiedschrijver beschreef al dat de Keltische bevolking fibulax92s vervaardigde. Ook de Germanen droegen ze. Fibulax92s kunnen van vele materialen zijn gemaakt: o.a. van brons, ijzer, been, zilver of goud. Er waren verschillende typen voor man en vrouw en met verschillende functies. Mannen gebruikten tamelijk grote en stoer uitgevoerde fibulax92s om hun mantel mee vast te maken. Vrouwen hadden vaak twee lichtere spelden aan weerszijden op de schouder, waarmee hun bovenkleed was bevestigd. Maar fibulax92s konden ook gewoon voor de sier worden gedragen. Rond 1400 komen we geen fibulax92s meer tegen en zijn ze vervangen voor knopen en knoopsgaten in de kleding. In de bijgaande x91linkx92 veel meer informatie over fibulax92s : http://dare.ubn.kun.nl/bitstream/2066/26407/1/26407___.PDF

xa0Het smeden van een fibula.

Hieronder een korte omschrijving van het smeden van een Omegafibula. Neem een rond staafje ijzervan zox92nxa0 14 cm lengte en een dikte van ongeveerxa0 0.5 cm. (A) Smeed hier de beide uiteinde over een lengte van ongeveer 5 cm taps toe.xa0 De lengte van het staafje wordt door deze handeling ongeveer 4 cm langer.xa0xa0 De uiteinde moet ongeveer tot 2 mm in doorsnede blijven. (B) Doorxa0 Het volgende werkje bestaat uit het omzetten in een x91krulx92 van deze uiteinde. (C) Hierna wordt op een x91doornx92de fibula in spxe9 rond gesmeed/gebogen en heeft dan ongeveer een diameter van 5 cm. Er moet wel een opening tussen de krullen overblijven om in later stadium de naald erover heen te schuiven. (E) De naald voor de fibula bestaat uit een staafje ijzerxa0 van de zelfde dikte en ongeveer 10 cm lengte. De uiteinde hiervan wordt ongeveer over een lengte van 2 cm plat rechthoekig uitgesmeed. Deze wordt omgezet tot een oog. Het andere uiteinde wordt helemaal spits uitgesmeed. (D) Deze naald wordt nu over fibula geschoven (F)

Stoken van een gesloten kuiloven

Het eerste werkje is het graven van een ondiepe kuil. Hierin wordt hout gestookt zodat er een mooiexa0xa0as/houtskool laag ontstaat. Hierom heen worden de te bakken potten gezet. (foto 1) Doel van dit alles is om het eventuele aanwezige vocht uit deze potten te stoken en ook om de potten al voor te verwarmen. De potten worden regelmatig gedraaid zodat dit drogen en opwarmen egaal gebeurd.xa0 Dit alles neemt ongeveer 2 uur in beslag.xa0 Hierna worden de potten gevuld met brandbaar materiaal zoals kleine takjes. Het vuur zelf wordt nu afgedekt met een laagje x91vochtig materiaalx92in ons geval hooi, zodat de temperatuur getemperd wordt. Hierop worden nu de potten in piramide vorm gestapeld. Liefst met de opening naar beneden want hierdoor ontstaat en minder bakspanningen (foto 2 ) De tussen ruimte wordt opgevuld met allerlei brandbaar materiaal zoals takjes, hooi en stukjes hout. Hierom wordt hout gestapeld, eerst wat dunnere takjes en naar buiten toe dikker hout. (foto 3)xa0 Tegen dit aan worden nu grasplaggen gelegd, zodanig dat aan de basis enkele openingen blijven voor zuurstof toevoer. Ook aan de bovenkant blijft een opening zodat we een natuurlijke x91schoorsteen trekx92 krijgen. (foto 4) Langzaam zal het vuur binnen deze hoop nuxa0 gaan uitbreiden en x91harderx92 gaanxa0xa0
branden. Het baksel moet tenminste een temperatuur van 750 graden hebben gehad wil het bruikbaar aardewerk zijn. Normaal gesproken moet het geen probleem zijn om deze temperatuurxa0 te halen. Enigste zorg is wel dat er geen gaten in de buitenkant vallen waardoor het vuur oncontroleerbaar wordt. Regelmatige inspectie en zonodigxa0 het weer in orde brengen is dus een x91mustx92. Hierna is het rustig afwachten en na 24 uur kunnen we de hoop uit elkaar x91pulkenx92en het baksel aanschouwen. (foto 5)xa0 Als ongeveer 60% van het baksel het overleefd heeft mogen we stellen dat de stook geslaagd is.xa0 (Met dank aan Alain xa0Haeck, zie ook http://www.legia-forum.org )

voedsel bewaren en conserveren in de prehistorie

Vocht, zuurstof en warmte zijn wel de grootste bederf veroorzakers voor voedsel. xa0De prehistorischexa0mens zal dit ook hebbenxa0ondervonden en verschillende methodes hebben gebruikt om zijn voedsel te bewaren. Allereerst was dit door het droog opslaan vanxa0veldgewassen zoals graan en bonen. Deze konden nadat ze goed gedroogd waren bewaard worden in potten of ze konden opgehangen wordenxa0 aan touwtjes in zakken zodat de muizen en ratten er niet bij konden. Ook de spiekers (zie spieker) hadden de functie voor opslag. Vlees en vis (maar ook fruit) kon in de zon gedroogd worden. Natuurlijk gaat dit ook boven een vuurtje. Beste is om deze in dunnen schijven/moten te snijden en dan deze aan een rek in de zon te hangen zodat de wind en de zon ervoor zorgde dat het veel langer houdbaar werd.xa0 Zodra 80-90% vocht is ontrokken stopt de ontwikkeling van bederfwekkende bacterixebn. Uiteraard konden vis en vlees ook gerookt worden (zie vis en vlees roken). In hoeverre er zout werd gebruikt is niet geheel duidelijk omdat wordt aangenomen dat zout een x91luxex92 handelsproduct is geweest ( zie zout)xa0 Zout kan op verschillende manierenxa0 worden gebruikt. Door verse productenxa0 goed in te zouten wordt er vocht aan ontrokken en wordt de vorming van bederfwekkende bacterixebn tegengegaan. Ook worden met opgravingen wel eens voorraadsilox92s in de grondxa0 terug gevonden. Deze deden vooral dienst voor bijvoorbeeld graanopslag.xa0 Zox92n voorraadsilo kon o.a. bestaan uit een grote pot die in de grond werd ingegraven maar kan ook een kuil zijn waarvan de zijkanten en bodem bekleed was met leem.xa0 En al lijkt het graan in deze voorraadsilox92s in ruste toch verbruikt deze zuurstof. Door deze x91verbrandingx92 van zuurstof ontstond er ook nog een ander gas namelijk koolzuurgas. En het is dit gas dat ervoor zorgt dat er geen of minder zuurstof bij het graan kon komen waardoor de x91kiemingx92stopte. Al zijn er nog geen directe bewijzen dat er al in de prehistorie doelbewust bijen werden gehouden voor de honing, toch wordt aangenomen dat er honing werd gebruikt. (zie bijen, honing en mede)xa0 Zoals we weten kan honing een conserverende werking hebben minst het suikergehalte hoog genoeg is. Brandnetel bladeren schijnen ook een bacterie remmende groei te bezitten. Hiervoor werd in vroeger tijd boter, vis en vlees in brandnetels verpakt om ze langer houdbaar te houden. Ook vet van de geslachte dieren kon de basis zijn om potten af te dekken zodat zuurstof weinig kans kreeg om de inhoud te laten bederven. Ook het x91inkuilenx92van wortel gewassen kon worden toegepast. Een methode die door hobbytuinders nog volop wordt toegepast. Wortelgewassen zoals pastinaak worden gestapeld op een dikke laag bladeren of stro. Deze stapel wordt dan weer afgedektxa0 met een laag stro of bladeren van 10 cm dikte. Hier tegenaan wordt aarde opgeworpen van tenminste 20 cm dikte. Boven aan de top wordt geen aarde opgeworpen want de hoop moet kunnen x91luchtenx92. Wel wordt de punt afgedekt met een houten plank, eventueel verzwaard met een steen zodat het er niet in kan regenen. Rondom dit alles wordt een afwateringsgeul gegraven. Archeologisch vinden we van deze methodex92s maar weinig terug, gewoon om de redenen dat deze technieken geen overblijfselen hebben achter gelaten. We moeten echter ook bedenken dat in de IJzertijdboerderijen de luchtvochtigheid veel ongunstiger was dan in de tegenwoordige huizen. Voor veel producten die dus vochtgevoelig waren had het conserveren nog maar een heel beperkte houdbaarheidsdata.

IJzertijd webwinkel

In deze webwinkel, (gebruiks)voorwerpen die door de vrijwilligers zelf zijn gemaakt. Behalve deze gebruiksvoorwerpen ook andere leuke dingen met een ‘IJzertijdse inslag’. Prijzen zijn excl.Verzendkosten. Indien interesse dan een mailtje sturen naar snoeren42@yahoo.com.

 

Handgesmede messen. Totale lengte ongeveer 20 cm. Lemmet ongeveer zo’n 10cm. Prijs €12.50 per stuk

Mes_a_3

 

 

 

 

 

Bloemen uit de IJzertijd

Een zakje zaad met meer dan 25 verschillende soorten bloemen. Het zakje is voldoende voor 3 á4 vierkante meters en bevat één-jarige, twee-jarige Bloem 80en vaste planten. Veel van de soorten staan voortaan op de ‘rode lijst’ en zijn dus beschermd omdat ze zeldzaam zijn geworden. Komt ook nog eens bij dat veel van deze planten drachtplanten zijn voor insecten. Een mengsel dus waar veel vlinders en bijen maar ook u zelf van kan genieten. Zaaiinstuctie staat op de verpakking. Enkele soorten zijn: veldsalie, blauwe knoop, wilde cichorei, grasklokje ,magriet enz.  Kosten €1.50

 

Heggen, hagen, heiningen

Met het ontstaan van de landbouw ontstond ook het probleem om deze gewassen te beschermen. Dit beschermen was niet alleen nodig voor loslopend vee en wild, maar ook wind en zandverstuivingen zorgde in latere tijd voor overlast. Eenvoudigstexa0 bescherming was om een vlechtwerk te maken met wilgen ofxa0 hazelaarstenen.xa0 In de grond werden x91stammetjesx92 geplaatst, als we hier wilg voor nemen heeft dit het grote voordeel dat deze gaan groeien en hier knotbomen van kunnen maken die om de 2 xe1 3 jaar weer voldoende vlechtmateriaal levert op de heiningxa0 te herstellen. En is de wilg wel de bekendste knotboom ook tal van andere loofbomen kunnen als knotboom worden aangewend waaronder lijsterbes, els, haagbeuk, populier en eik.xa0 Het teveel aan hout kan ook nog worden aangewend voor stookhout. Dit soort afrastering heeft echter het nadeel dat wind er vrij spel door had. Een goede afscheiding is ook te verkrijgen door een x91takkenrilx92te maken. Weer worden stammen in de grond gezet maar nu in een dubbele rij. In de rij de palen op eenxa0 onderlinge afstand van zox92n 11/2 meter plaatsen. Als breedte tussen de rij kan 1m worden aangehouden. De tussenruimte kan dan opgevuld worden met allerhande snoeiafval, takken en boomstammen. We verkrijgen om deze manier een hele dichte haag die een uitstekende biotoop vormt voor veel zoogdieren en vogels. Nadeel van een takkenril is dat deze regelmatig voorzien moet worden van nieuw snoeimateriaal omdat het oude verrot en inklinkt. Of dit systeem ook in de prehistorie werd toegepast is twijfelachtig immers het snoeiafval kon ook nog gebruikt worden om ovens te stoken.xa0 Een andere methode was het aanleggen van heggen of hagen. Dat in deze hagen veel zangvogels hun broedplaats erin konden vinden was mooi meegenomen. Het nut van deze zangvogels mag bekent zijn door het opruimen van de vele schadelijke insecten die de akkers belaagde.xa0 De oorsprong van hagen is al zeer oud, en in sommige streken zijn aparte vlechttechniekenxa0 ontstaan die kenmerkend zijn voor die streek. ( o.a. Achterhoekse heg, de Maasheg en de Zeeuwse heg) Ceasar schrijft: De Galliers toppen jonge bomen en buigen ze om , waardoor veel takken in de breedte gaan groeien , waar ze dan braam-en doornstruiken tussen zetten. Zo bereiken ze dat deze hagen als een soort muren bescherming bieden; je kunt er niet doorheen gaan of zelfs maar doorheen kijken. Er zijn veel inheemse boomsoorten/struiken geschikt om zox92n heg af te leggen maar het beste is wel de meidoorn die met zijn stekels voor een dichte ondoordringbare barrixe8re zorgde.xa0 De eenvoudigste manierxa0 om een heg aan te leggen is om gewoon de boompjes in enkele rij te planten. Houdt grofweg 4 stuks per meter aan.xa0 Ook kan een dubbele rij worden geplant ( zogenaamde driehoeksverband) Houdt als afstand tussen de rijen zox92n 30 cm aan er worden nu 6 stuks per meter geplant.xa0 Dit soort heggenxa0 dienen om de 2 jaar tot de gewenste hoogte te worden terug gesnoeid.xa0 Het beste is ookxa0 dat de onderkant breed is en naar boven toe steeds smaller zodat er een soort piramidevorm ontstaat.xa0 Dit soort heggen kunnen wel honderd jaar meegaan. Door (vee)vraat of omdat de onderste takken te weinig licht kregen konden er gaten in zox92n heg vallen. Een oplossing hiervoor is om een heg te vlechten. Door buigen, inkappen van takken en stammen probeerde men zoveel mogelijk horizontale takken in een heg te krijgen. Dit inkappen/zagen kan het beste gebeuren vanaf de grond schuin naar boven toe. Voordeel hiervan is dat er geen water in de ontstane snede blijft staan. Andere inheemsexa0 houtsoorten die het goed doen in een heg zijn o.a. sleepruim, sporkehout , braam, hulst, mispel en egelantier. Heiningen zijn houtsingels die ook een beschermde functies uitoefende.xa0 Vaak werd er een sloot gegraven en het zand dat hierbij vrij kwam werd als een dijk opgeworpen. Om deze dijk te beplanten verkreeg men ook een goede bescherming. Echterxa0 de houtopstand op een heining was hoger als die van een hegxa0 en er konden zelfs bomen opgroeien die later voor de bouw van een boerderij konden worden gebruikt. Ook leverde deze heiningen veel hakhout. (ook wel geriefhout genaamd)xa0 De meeste loofbomen , die aan de grond worden gekapt , vormen uit de stronk nieuwe stammetjes. En deze kunnen om de 7 tot 15 jaar weer opnieuw worden gekapt voor uiteenlopende doeleinden. Op www.heggen.nu staat veel informatie over heggen afleggen, onderhoud etc.

van maand tot maand 2010-2011

12-03-2010

Weer een ‘nieuwe start’ voor het seizoen 2010 en 2011.  En al speelt een belangrijk gedeelte op het Hout_005a erf af, soms moeten we toch ook erop uit. Deze keer was het ‘maar’ een ritje van zo’n 160 km naar Zwolle om ijzeroer te halen. En met een volle ‘ker’ keerde we weer terug naar het verre zuiden waar het ijzeroer een plaats heeft gekregen in de ‘ijzerstraat’. Soms is het dus best moeilijk om geschikt materiaal te vinden. En al zal er in onze omgeving ook wel ergens ijzeroer te vinden, het achterhalen blijft toch vaak lastig.  Gelukkig komen we soms ook wat ‘gemakkelijker’ aan materiaal. Zo ligt er weer een Hout_001a mooie vracht eiken te wachten op transport naar ons erf.  Met grote dank aan Staatsbosbeheer.  Zo’n  2000 jaar geleden moet het een hels werk zijn geweest om deze stammen te vervoeren.  In ieder geval kunnen wij weer een afdakje gaan bouwen als alle ( bouw)vergunningen binnen zijn want we leven tenslotte in de 21ste eeuw.

 

 

 

03-04-2010

De eerste zaterdagopenstelling van het seizoen 2010 is goed van start gegaan. Ondanks het slechte wWeblogeer mochten we nog zo’n 40 bezoekers ontvangen. De bezoekers stapte zo’n 2500 jaar terug in de tijd en kregen een beeld hoe het leven in de IJzertijd werd geleefd. Blij zijn we uiteraard ook met de nieuwe vrijwilligers die ‘meedraaide’ in het programma. En na sluitingstijd werd er weer ‘bijgepraat’ over deze dag, en werden weer plannen gemaakt, want één ding staat vast het erf leeft en bloeit en hopelijk dat we dit jaar nog vele bezoekers mogen verwelkomen in de IJzertijd.

 

23-04-2010

 

 De lente is echt ontwaakt. Het frisse groen  en het geel van de paardebloemen sieren het erf. Ook Merel_ei2a voor de vogels breekt een drukke tijd aan om hun broedsel of  jongen groot te brengen. Zoals het nest van deze merel, 2 zijn al uit het ei gekropen terwijl het derde ei is aangepikt. Helaas ligt het nest niet goed verscholen zodat de jonkies waarschijnlijk geen lang leven is beschoren. Voor de IJzertijdboer zal het een drukke tijd zijn geweest van zaaien en onkruid wieden. Op ons erf hebben we o.a. éénjarig Img_0033a vlas en slaapbol gezaaid. Ook hebben we de meekrap gescheurd en weer uitgeplant. De wortels die we ‘te veel hadden’ worden gedroogd en daarna vermalen en dienen als kleurstof om wol of linnen rood te verven.

 

 

 

08-05-2010

Onze eerste themadag voor dit seizoen. Op deze ‘kinderdoedag’ konden de kinderen zich vermaken met tKinderdoe1a al van IJzertijdse doe dingen. Boogschieten, speerwerpen, buideltje maken, zelf een touwtje vlechten,  een potje kleien, vilten, graanmalen en broodje bakken, archeoloog spelen, een snorrebot versieren, vuur maken en nog meer van dit soort ‘doe dingen’ waren te beleven. Gelukkig waren de weergoden ons goed gezind, en mochten we over de 150 bezoekers ontvangen. Een zeer geslaagde middag, en op naar de volgende themadag, waarin het voedsel centraal zal staan. 

 

24-05-10

 

Verrassend Dongen, de start van het ‘nieuwe toeristische seizoen’. Zon 20 deelnemers opende hun Verrassend deuren wijd om de bezoekers te ontvangen en te laten genieten wat Dongen in petto heeft op het toeristische vlak. En in Dongen was dit ook goed te merken, vooral de vele fietsers vielen op. Bewapend met een plattegrond bezochten deze de verschillende deelnemers. Verrassend hopen we dat de IJzertijdboerderij ook mocht zijn aan de meer dan 500 bezoekers die we deze dag mochten ontvangen. Verrassend1 Verrassend waren de vele bezoekers wat we konden uitbeelden en vertellen over de IJzertijd. Verrassend dat op zo’n klein stukjegrond iets is neergezet waar we als vrijwilligers trots op mogen zijn! Verrassend ook naar de toekomst want we lopen nog met ideeën genoeg rond.. 

  

  

05-06-10

De tweede themadag van dit seizoen had als thema voedsel. Het was een warme stralende dag   ….misschien wel te warm waardoor het aantal bezoekers  wat tegen viel. Toch mochten IMG_0070a we nog  ruim 100 bezoekers deze dag noteren. En de bezoekers konden zich ‘te goed’ doen aan al dat lekkers uit de IJzertijd. Gerookte vis, gierstepap en soep stonden o.a. op het menu. In ieder geval was het voor ons weer een geslaagde themadag! 

 

 

04-07-10

Alweer de derde themadag van dit seizoen.In deze weekend openstelling konden de bezoekers kennis maken met Legia, een gastgroep uit Belgie. Zaterdag’s was het vrij rustig, misschien was het wel Legia1 te warm en zochten de mensen liever de ‘waterkant’ op.  Zondag’s was het gezellig druk en konden de bezoekers kennis maken met verschillende ambachten zoals wolbewerking, potten kleien, houtbewerking en het stoken van een grondoven. Ook de jeugd werd niet vergeten en die mocht ‘ten strijden’trekken tegen de vijand. Onderling werd er informatie uitgewisseld over tal van zaken want daar zijn dit soort ontmoetigen ook ideaal voor. Al met al 2 mooie gezellige dagen.

 

29-08-10

Vakanties achter de rug. Het erf ligt te ‘wachten’ op de feestmaand September die er aankomt. 5 Vuurvlinder  
jaar geleden opende we onze poorten voor het publiek. 5 jaar waarin veel werk is verzet door de vrijwilligers. 5 jaar geleden en kaal terrein met weinig kleur en leven. En nu een erf waar we met zijn alle trots op kunnen zijn.  Trots op de gebouwen en de ‘aankleding’ Voorts een biotoop waar veel dieren en planten net als wij zich thuis zijn gaan voelen.  O.a.vele  gewone vlindersoorten zoals  koolwitjes, koevink en de kleine vuurvlinder (zie afbeelding)  Maar ook de zeldzame koningspage en Regen2 de kolibrievlinder zijn waargenomen. En zoals een regenboog ons erf ‘omarmd’ met al zijn kleuren, zo mogen wij onze sponsoren ‘omarmen’ die het mogelijk hebben gemaakt om dit allemaal te verwezenlijken!!!.

  

 

 

 

04-09-10

Onze eerste ‘feestzaterdag’ ter gelegenheid van ons 5 jarig bestaan. Een dag die voor vele vrijwilligers  
al vroeg begon met het aankleden van het erf. En vele bezoekers wisten s’middags de weg te vinden Lus1 naar ons erf!  Een dag vol spanning, er werd een ‘moeilijk onderwerp’ uitgebeeld. Feesten, rituelen en symboliek. Wat weten we erover en wat kunnen we uitbeelden. De bezoekers hebben dit  mee mogen beleven!!!  Bij de Heilige Eik werden wensen uitgesproken, laten we hopen dat deze wensen door de Goden zijn ontvangen!  Laten wij hopen  dat we  bij ons 10 jarig bestaan kunnen zeggen dat behalve de Heilige Eik ook wij zijn mee gegroeid……….

 

25-09-10

De ‘IJzertijdmarkt’.Bijna 500 bezoekers mochten we deze dag ontvangen! Er waren veel ambachten Jub1 te zien en ook producten te koop. Nu staat Dongen vanoudsher bekent om zijn leer en schoenindustrie. En ook op de markt waren dus schoenen te koop ‘look a like’  het IJzertijdmodel. Maar ook (drink)hoorns, potten, vuursteen gebruiksvoorwerpen, sierraden, viltproducten, wol, houten lepels en gesmede spullen. Ook de jeugd werd vermaakt met zelf vuur maken, speerwerpen en o.a. een beschildering aanbrengen met oker. Ook was er een verhalenverteller en werd er muziek gemaakt. Een zeer geslaagde middag waarin slechts 2 regenbuitjes wat roet in het eten strooide…….

 

30-10-10

30 oktober onze laatste publieksopenstelling voor dit seizoen. Tevens een themadag over de jacht in de Jachtdag 027a prehistorie. Een miezerige ochtend voorspelde niet veel goeds voor de middag. In de voormiddag nog steeds wat regen. En toch nog wisten over de 100 bezoekers het erf te vinden. En voor deze bezoekers was het toch de moeite waardx85x85.de valkenier met zijn vogels, pijl en boog schieten, speerwerpen, wat  ambachten die betrekking hadden op de jacht. Het jachtritueel waarbij de jagers op jacht gingen in het bos en die daarna terug kwamen met een zwijntje die daarna vakkundig werd geslacht. Na sluitingstijd deden de x91ijzertijdboerkesx92 zich te goed  aan dit, uiteraard moet zoiets Jachtdag 025a ook weg gespoeld worden. En het was vrij laat toen de poort op slot ging. Op slot, weer een seizoen voorbij. Een seizoen waar we naar alle tevredenheid op terug kunnen kijken. Een paar mooie themadagen. Een mooi lustrummaand, vele scholen door de week mogen ontvangen. Ook andere bezoekersgroepen die de IJzertijd beleefde. De maandagploeg altijd paraatx85x85helaas hebben we afscheid moeten nemen van x91onze Janx92. De poort is op slot maar de vrijwilligers gaan door. Er ligt nog genoeg werk te wachten op ons erf. En  over zox92n  5 maanden gaan de poort weer open en hopen we dat een stukje x91verledenx92 nog beter kunnen uitdragen!

30-11-10

Ook in de wintermaanden zitten we dus niet stil. In de wintermaanden hebben we o.a. de Maandag3   werkzaterdagen waarin  diverse werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd. En dit kan dus van alles zijn, snoeien, akkers omspitten, bouwen  van een nieuw afdak,  restauratie van gebouwen en al die andere dingen. Daarnaast hebben we ook nog de maandagploeg die altijd het beste beentje probeert voor te zetten. Deze week hebben ze o.a. een start gemaakt met de bouw van het nieuwe afdak voor de pottenbakker. Op een prehistorische manier werden de staanders d.m.v. van IMG_0112a x91rollersx92 naar de gegraven gaten gerold.  Soms hebben we hulp nodig van wat zwaarder materieel. Zo moest een vracht boomstammen netjes gestapeld worden want het nam te veel plaats in op ons te x91kleine erfx92. En dit is natuurlijk met mankracht haast niet te doen. Een shovel werkt dan wel een stuk makkelijker en met een gevoelstemperatuur van zox92n x9615 graden werd dit werkje toch nog een beetje afzien.  

18-12-10

Een wit wereldje op het erf. Buitenactiviteiten zoals spitten en bouwen zijn haast niet te doen. Helaas IMG_0132akunnen we het weer niet bexefnvloeden, en zo blijft er toch wel werk liggen. Er moeten enkele palen vervangen worden en ook willen we de nok van de x91knipmutsx92 aanpassen. Toch zitten we niet stil. Vandaag hebben we o.a. een vergadering gehad over de zaterdagopenstelling. x91Problemenx92 werden besproken  en zo zal het in de ijzertijd ook wel zijn gegaanx85x85x85.overleg een belangrijk iets. In de IJzertijd waarschijnlijk in een rokerige boerderij rond een haardvuurtje, de moderne IMG_0145a IJzertijders onder genot van een x91bakske kofiex92in een cv verwarmde ruimtex85..

 

 

27-12-10

Kerstmis net achter de rug. Buitentemperatuur net onder het vriespunt in een wit wereldje. Een paar Weblog vrijwilligers hadden het idee geopperd om eens te ervaren hoe het in winterse omstandigheden zou zijn om in boerderij te vertoeven. Dus een houtvuurtje in de boerderij. En rond dit vuurtje werden alledaagse winterse werkzaamheden verricht. Het proberen uitbranden van een stuk berkenstam voor een kom. Het vlechten met bunt voor een mand, houtteer proberen te maken.  x91Alledaagsex92 winterse bezigheden die zox92n 2600 jaar geleden ook ongetwijfeld hebben plaats gevonden.

04-01-11

Een nieuw jaar, en meteen voor onze stichting een hele goede start. We zijn als stichting door de Gemeente Dongen uitgeroepen als ‘vrijwilligersorganisatie’van het jaar. Hieronder een korte samenvatting van de toespraak die tijdens de nieuwjaarsreceptie van de Gemeente Dongen werd uitgesproken.  (bron: www.dongen.nieuws.nl)

Stichting IJzertijdboerderij
In de categorie ‘Organisaties’ viel Stichting IJzertijdboerderij in de prijzen. De stichting vierde in 2010 Nieuw haar 5-jarig jubileum en verwelkomde afgelopen jaar haar 20.000ste bezoeker. “Met bewondering kunnen we kijken naar de wijze waarop de vrijwilligers de geschiedenis van de IJzertijd uitdragen. Vele inwoners van Dongen kunnen genieten van dit prachtige project. Maar de IJzertijdboerderij trekt ook veel publiek uit de rest van het land. Scholen bezoeken de IJzertijdboerderij als excursie en gedurende het seizoen worden er verschillende themadagen georganiseerd, zoals de Kinderdoedag. Dat is een compliment waard”, aldus wethouder Bas Evegaars. Het winnen van de vrijwilligersprijs werd door de winnaars met een authentieke ijzertijd”brul” gevierd.

08-01-11

 

De eerste werkzaterdag in het nieuwe jaar met later in de middag/avond de E jaarlijkse nieuwjaarsborrel. Overdag werden sommige klussen uitgevoerd zoals een paal plaatsen voor de palissade. Ook hadden we een damastsmid op bezoek die samen met een vrijwilliger experimenteerde naar de haalbaarheid om deze ambacht ook te laten zien op onze ‘metaaldag’ op 4 juni. Het x91aanjagenx92 van de houtskool leverde een ware vonkenregen op. Andere vrijwilligers waren al druk in de weer om de soep en  het stoofpotje ‘wilde zwijn’ op tijd klaar en gaar te krijgen voor de nieuwjaarsreceptie want ‘glxfchwijn’ alleen vult tenslotte niet de maag. En  rond 12 16:00 druppelde de hongerige en dorstige vrijwilligers binnen. Na een welkomstwoordje door de voorzitter kon het eigenlijke werk beginnen, het wegwerken van de oliebollen, snert, pompoensoep en stoofpotje. Uiteraard werden de jeugdige vrijwilligers ook niet vergeten. Rond half negen in de avond sloten we ook deze geslaagde dag met voldoening af.

 

05-02-11

Zoals eerder al eens gemeld hebben we in de winter ook x91werkzaterdagenx92 waarbij o.a. (groot) IMG_0090a onderhoud aan het erf wordt uitgevoerd. Vanmorgen was de opkomst niet zo heel groot maar er is weer een heel nuttig werkje verricht. De x91knipmutsx92 moest voorzien worden van een nieuwe nok bedaking en deze is dan ook aangebracht door middel van een laag leem. Bedoeling is dat hier later nog plaggen op worden gelegd. In de middag was de 2de vrijwilligersvergadering en met zox92n 26 man (en vrouwen uiteraard) werden de meest uitlopende zaken besproken hoe we o.a. de IJzertijd nog beter  kunnen uitbeelden en misschien nog wel het belangrijkste hoe we als vrijwilliger hierin staan.