Welkom op deze site over het dagelijkse leven in de IJzertijd.

De poort is nog even gesloten tot het volgende seizoen. Een seizoen met een paar mooie thema dagen. ( zie onder categorie: agenda IJzertijdboerderij Dongen 2012)

 Laatste aanpassing weblog: 14-02-2012.  Van maand tot maand 2011 – 2012

Op deze web-log zijn o.a. technieken en ambachten te vinden uit het verre verleden. Centraal in deze web-log staat de IJzertijdboerderij te Dongen. (zie de site: www.ijzertijdboerderij.nl)

Mocht U zelf een bijdrage aan deze web-log willen geven, ideeën, op ofaanmerkingen hebben dan verneem ik die graag. Hopelijk ontstaat zo een blog voor en door iedereen die zich interesseert over het vroegere ( prehistorische) leven.

En mocht U geboeid raken en vrije tijd te veel hebben nieuwe vrijwilligers zijn altijd welkom!!!!

Tot in de 11^e eeuw werden uitsluitend spintollen gebruikt om garens te maken. Hierna kwam het spinnewiel steeds meer in opkomst.  Spintollen kunnen uit verschillende soorten materialen worden gemaakt.  Meest voorkomende materiaal dat  in de prehistorie werd gebruikt  zijn houten of lemen gebakken tolletjes. Afhankelijk wat voor garen dat er gesponnen moest worden werden de tolletjes vervaardigd. Vrij zware tolletjes voor de x91dikkere garensx92 en de kleine lichtere tolletjes voor het fijne garen. De tol bestaat uit twee delen: de schijf die dienst doet als x91vliegwieltjex92en  met in het midden een (conisch) gaatje en in een (conisch) vorm gesneden stokje met aan de bovenkant een ingemaakte inkeping. Het maken van een houten spintolletje is heel eenvoudig, zaag een moot van een mooie ronde tak. Maak in het midden hiervan een rond gaatje van zox92n 5 mm.  Hierna wordt de buitenkant naar buiten toe conisch afgewerkt en glad geschuurd want het oog wil ook wel wat. Het stokje dat door deze schijf gestoken kan worden maken we uit een rechte tak. Deze tak moet zox92n 5 mm dikker zijn als het gaatje van de schijf. Ontdoe het takje van de schors. Omdat het takje over de hele lengte conisch toeloopt zal deze vast in het schijfje gestoken kunnen worden. Aan de bovenkant van het stokje kunnen we nog een inkeping maken waardoor de x91draadx92 geleid wordt.  Het gebruik van vlierhout voor de schijf heeft als voordeel dat de kern van deze houtsoort  merg bevat  dat heel gemakkelijk te verwijderen is  en het handmatig maken van een gaatje in de schijf overbodig maakt.  Bij archeologische opgravingen worden vaak  prehistorische (fragmenten van) spinsteentjes terug gevonden. Deze zijn vervaardigd uit gebakken leem en er zijn tal van uitvoeringen van bekent. Sommige hiervan hebben een versiering, maar deze versierkunst gaf men op na de 8^e eeuw voor Chr., op de overgang van de bronstijd naar de IJzertijd. Voor het maken van zox92n   spinsteentje nemen we wat leem. Kneed deze heel goed, en maak er een rond bolletje van. (zie ook potten maken)Leg dit bolletje op een vlakke ondergrond en druk nu van bovenaf met een plankje op deze bol tot de gewenste dikte van de spintol is bereikt. Eventueel kunnen we nu met de vingers de schijf nog wat  conisch maken. Bepaal van deze schijf het midden en x91boorx92 met een conisch takje nu een gaatje door deze  schijf. Laat deze schijf goed drogen op een schaduwrijke plaats en bak deze in een kuiloven (zie oven)

Ongetwijfeld zal de ‘IJzertijdse boer’ ook in het wild groeiende knollen en wortels hebben genuttigd. En er zijn vele eetbare knollen en wortels. Hieronder volgen slecht enkele voorbeelden van eetbare wilde knollen en wortels die in de vrije natuur volop te vinden zijn:

Bies: Is haast overal wel aan te treffen langs de waterkant of vochtige plaatsen. De biezen hebben wortelstengels/stokken die gekookt eetbaar zijn. De wortels bevatten veel zetmeel. Ook de jonge scheuten zijn eetbaar en smaken zelfs rauw heerlijk.

Eikvaren: De wortels bevatten veel suikerglycerine. De wortels is daarom heel geschikt om zure vruchten  en planten aan te zoeten. Een andere naam voor deze plant is zoethout, en voor kinderen vormt het een lekkernij om op de rauwe wilde wortel te kauwen.

Lisdodde: Ook deze plant vinden we langs de waterkant en zal bij iedereen wel bekent zijn. De wortels hiervan bevatten heel veel zetmeel. Om de zetmeel eruit te krijgen worden de wortels in stukjes gehakt. Dit alles een nachtje laten weken. Hierna nog een keer stampen en roeren. Nog een nachtje laten staan waardoor de zetmeel naar de bodem zakt. Nu het water afgieten, en laten drogen en je hebt een uitstekende bloem. Ook het stuifmeel is te gebruiken als meel.

Zilverschoon: Het kleine plantje bevat een fikse wortel. Deze kan gekookt en gebakken worden. Voor de komst van de aardappel in Europa werd deze plant zelfs net zoals pastinaak als cultuurgewas gekweekt.

Distels: Deze komen overal wel voor. De wortels hiervan zijn gekookt eetbaar. Let wel op sommige distelsoorten zijn zeldzaam er daardoor wettelijk beschermd.

Andere eetbare wortels en knollen van planten die in het wild vrij veel voorkomen en verzameld kunnen worden zijn o.a. van : pijlkruid, waterweegbree, wilde uien, peen,  en egelskop